Đố vui bảng tuần hoàn - Ký hiệu, tên và vị trí nguyên tố
Đố vui bảng tuần hoàn
Học nguyên tố theo bốn cách: đoán nguyên tố từ ký hiệu hoặc số hiệu nguyên tử, gõ ký hiệu, hoặc tìm vị trí trên bảng. Bắt đầu với 20 nguyên tố đầu và tiến tới đủ 118.
Ký hiệu này là của nguyên tố nào?
ScVề bài đố vui bảng tuần hoàn này
Bài đố gồm đủ 118 nguyên tố đã biết với tên tiếng Việt. Ở trường thường phải thuộc 20 nguyên tố đầu trước, rồi đến krypton (36); tại đây bạn có thể luyện đúng phạm vi đó trước khi chuyển sang cả bảng.
Cách chơi
- 1 Chọn dạng câu hỏi: ký hiệu, tên, số hiệu nguyên tử hoặc vị trí trên bảng.
- 2 Chọn phạm vi (nguyên tố 1–20, 1–36 hoặc cả 118) và số câu hỏi.
- 3 Sau mỗi câu trả lời, bạn thấy số hiệu nguyên tử, nhóm, chu kỳ và loại của nguyên tố. Cuối lượt, chỉ làm lại các câu sai.
Bảng tuần hoàn được sắp xếp thế nào
Các nguyên tố được xếp theo số hiệu nguyên tử, tức số proton trong hạt nhân. 7 hàng (chu kỳ) ứng với các lớp electron, còn 18 cột (nhóm) gom những nguyên tố có tính chất hóa học giống nhau: nhóm 1 là kim loại kiềm phản ứng với nước, nhóm 18 là khí hiếm hầu như không phản ứng. Màu trong bảng của bài đố cho biết bốn khối s, p, d và f, đặt theo phân lớp đang được lấp đầy.
Bảng của Mendeleev năm 1869
Năm 1869, nhà hóa học Nga Dmitri Mendeleev sắp xếp khoảng 60 nguyên tố được biết khi đó theo khối lượng nguyên tử và tính chất hóa học. Ông chừa ô trống cho những nguyên tố chưa được tìm ra và dự đoán tính chất của chúng; gali (1875), scandi (1879) và gecmani (1886) sau đó được phát hiện gần đúng như ông mô tả. Bảng hiện đại xếp theo số hiệu nguyên tử, sau các phép đo tia X của Henry Moseley năm 1913.
Vì sao có ký hiệu không giống tên
Ký hiệu nguyên tố giống nhau ở mọi ngôn ngữ, nhiều ký hiệu đến từ tiếng Latin: Na từ natrium (natri), K từ kalium (kali), Fe từ ferrum (sắt), Ag từ argentum (bạc), Au từ aurum (vàng) và Pb từ plumbum (chì). Ký hiệu có một hoặc hai chữ cái, chữ đầu viết hoa, chữ thứ hai viết thường. Điều này quan trọng: Co là cobalt, còn CO là carbon monoxide, hợp chất của carbon và oxy. Ở chế độ gõ, viết hoa sai không bị trừ điểm, nhưng bài đố sẽ chỉ ra cách viết đúng.
Những nguyên tố mới nhất: Nh, Mc, Ts và Og
Tháng 11/2016, IUPAC phê duyệt tên các nguyên tố 113, 115, 117 và 118: nihoni (Nh, theo Nhật Bản, nguyên tố đầu tiên được phát hiện ở châu Á), moscovi (Mc, theo vùng Moskva), tennessin (Ts, theo bang Tennessee) và oganesson (Og, theo nhà vật lý Yuri Oganessian). Nhờ đó hàng thứ bảy của bảng đã đầy đủ. Các nguyên tử siêu nặng này chỉ tồn tại trong một phần nhỏ của giây, nên tính chất hóa học gần như chưa đo được; bài đố ghi rõ điều đó.